HEETER IEMES NÒG WÈ TE MAAWE?

‘Witte wèt meej jou is’, zisse meej en schôon fiezelemie, om der aachteraon te zègge ‘Ge zèèt vort ene verrèkkes sjaggerèènege meens waor gin laand meej te bezèèlen is’. ‘Tis meej jou aaltij wè, nòg nèffen oew euwege geklaog èn gekèèrm’! ‘Ik hèb veul stèlles meej oe’. Dikzat heej mèn vrouw et bèt rèèchte ènd èn löster ik al bekaant fèfteg jaor nòr heur. Mar in dees geval ist zwaor pik èn pook tussen ons. Ik zallet naa nie gelèèk afstrije mar ik zèè van hèùs èùt krèk ene poosietieve èn hèndege meens, meej ene grôoten heekel òn ambras. Dus nèè, hoe ze bè die ötspraoke van en maawkont komt blèèft vur mèn en ròdsel. Ik vèèn dèsse de lèste tèèd zèlf veraanderd is. Nèt as den baos die nôoj nòr mèn löstert, mèn kleegas die ligge te kakhiele èn de gebuurt meej höllie stink-barbekjoes. Assek er zôo oover nòdènk ist vòlk èègelek enen hôop leuterèèrs.

Vendaog dees èn mèèrege dè, tis aaltij wè mar allêeneg gezèèk.

Wè dènkte van dè geklôot in de polletiek? Daor in Den Haag òf de Tilburgse geminteraod? Die geneukstampers beure iedere mònd hil wè stèùvers meer as ik meej mèn klèèn pesjoen. Èn wè braoje ze klaor? Nòvvenaant niks, de hèùperds! Oover pesjoen gesprooke, ok dè wòrt al jaore niemer òngepaast òn de inflaasie. Zakkenvullers zènnet. Alles wòr allegeduureg mar kösseleker èn impesaant boert de kwalietèèt ok nògges rap aachterèùt. Dè tèl ik wèèneg. Treinen die hupsvol zèn, lèst hak bekaant nòg gin stònplòts. Asse teliste bè de NS rije, èn wir nie meej den vakbond vur de zovvelste keer dees jaor staoke vur meer lôon. Halven bak. Wè dènkte van PostNL? Ene poszeegel kòst bekaant vort aanderhalven euro èn dan komt oewe pòst nònnie aon ok. Oew botschappe zèn hier pòtverdeeseme fèèrm duurder as int bèùtelaand mar ze maoke die miljarde winst wèl oover mènne rug. Schaand ist. Wörom kòst de beziene hier veul meer as in den Bèls? Èn dan staode hier ok nògges meer in de fiele. Banke zènner teegesworreg ok niemer vur de klaante mar allêeneg vur der èègeste knikkers. Bekaant gin rènte op oew spaorsènte mar meepesaant wèl den hoofdprèès vur meneer den direkteur. Tis òngepèrmeteerd!

Wilde meschient weete waor ik ècht zôo muug as enen hond van wòr? Van alle broelie waor we hil den dag meej om ons oore wòrre geslaon. Et nuus gao nèrgeraand mir oover as stikstòfkriezes, de hèùzekriezes, de kliemaotkriezes, de asielzuukerskriezes èn dan vergeet ik er vast nòg wèl êene. Et lèkt bekaant òf er saanderendaogs oovernuut ene kriezes bè is gekoome, mar der wòrter ginnen êene opgelòst. Lèst laas ik in de kraant dèt waoter sebiet ok nòg op is. Pfff…vruuger waar alles tòch wèèdèùt et bisnòr te, nie? Et schènt nònnie genog gewist te zèèn meej iederendêen angst ònjaoge èn de zjeu verbèllemonde. Witte wè deeze èègegeraajde meens zommedêene doe? Nòr niks, niemes èn nèèreges mir löstere swèls dèk mèn sjèkske rôok èn menen èège naod naoje. Kan mènnet vort schille. ‘Dès oe geraojen ôok’ zeej mèn vrouw astraant, ‘mar dan ok asteblief gin gemaaw mir’.

Maarten Van Es

FIER ÈN ÈÈGEGERAAJD GETÒLD

Nèt as zoveul mènnekes öt mèn bouwjaor zèèk in de sisteger èn seuveteger jaore van de vurrege euw grôotgebròcht int, ge meut wèl zègge, schonste deel van Brabant. Dè waar vur en grôot deel int sèntrem van Berdao mar fèètelek ok nòg èrgeraand aanders. Men vadder èn moeder waare goej, mar stadse meense van booven de reviere. Ze verhèùsde meej hil der höshaawe dan ok dikkelt van hòt nòr hèr. Zo as dè toen hiete, vur et wèèrk. Himmòl asser ok spraoke waar van fienesjêele proomoosie waaret nie sèmmele mar zonder gemaaw vortdoen. In die jaore gingde ommers nie uure rakke om oppet ketoor òf febriek te koome. Agge al den frêete bezitter van ene waoge waart. Dan waarde vruuger al enen hille goejen börger. Waor et wèèrk èn en schôon hèùs te krèège waar, èn dè waar toenirst ok al verèkkes moelek zo vlak nò den ològ, kwakte ge oe boeltje nir. Dè waar hèndeg zat. Men vadder waar ene vrêûker meej ambiesie. Zôo kwaamie as boekhaawer bè Philips in Eindhoven èn laoter in Den Bosch bè De Gruyter. Èn wir laoter bè êen van de in diejen tèèd grotste lèèrfabriekaante in de Langstraat. Dè gaaf de meugelekhèd om vur êene keer in en, in hullie ôoge, klèèn plòtske as Wòllek te gòn woone. Vadder heejter nôot ginne goejen aord gehad mar de dichtenbè geleege stad die èègelek in ònmèrking kwaam ston allêeneg nie op hullie briefke. Èn dè waar…Tilburg, de stad van de Krèùkezèèkers. Vòlleges men aaweluij en verèkkes lilleke stad van èèrm wèèrkvòllek in de tèkstiel, meej en nòg lillekere raawe taol. Vruuger naamde dè, agge de leeftèd van de noozems nòg nie had berèkt, van oewen aawe heer schèènhèlleg aon. Ge moest ommers wèl, om oe trèktemènt nie te verspeule. Al vonnek dè as nòzaojke al wèl vrèmd, want op school moesseme zogezeej nètjes èn beschaofd praote, mar tèùs zeeje mèn aawere bruurs èn zuster temeej alles zo locht èn plat meugelek. Èn ok vadder èn moeder waare in mèn ôoge wèl wè aoreg getòld, al waar dè raandsteedelek, wèsse dan zèllef wir ‘en aksènt’ noemde. Wòrteltjes hiette bè ons ok gewoon peejkes, bietjes ok krootjes nèt as zult dèmme haksel noemde. Daornèffe waarener ötspraoke van sommegte van de aawere kènder in ons höshaawe dè ginne pestoorspraot waar, agge begrèpt wèk bedoel. Èn dan hèkket nòg nie eens gehad oover ons femielie in Den Bosch, want die han ok nòg wèl wè in ooverènsie kwa plòtseleke vookabuulèère. Ok as opneukerke van nèt ene meter hôog waar ik dörem al vruug gewaorgewòrre dètter hil wè verschaajene diejelèkte hèr èn dèr gebrökt wiere. Awir stief vèèfentwinteg jaor geleeje zèmme tòt grôote spèèt van ons vadder, vieja ene liefdes omweeg gelukkeg tòch in de schonste stad vant laand terèèchte gekoome. As ‘import-Krèùk’ hèk in diejen tèèd al hil wè oer-Tilburgse woorde geheurd, de betêekenis geleerd, dörom gelaage mar veural ok et leere waardeere. Et zèùver ötspreeke hèk nò al die jaore nòg aatij nie onder de knie èn zal ok nôot niemer koome dènk. Wè men vadder zaoleger vrèmd von òn diejelèkte

int algemeen, ènt Brabantse int bezonder, blèkt aster oover ötgao in de praktèèk ene soosjaole

verbeinder van de boovenste plaank. Zogaa meense de taol öt hullieje kèndertèèd heure

zènze tèènemekaare wir tèùs. Vraoget mar òn immegraante die al jaore öt Nederland wèg zèn,

òf bewooners van en bejaarde- òf verpleeghèùs. Kwinkslaoge meej wèèneg woorde wòrre

zomar dur iederendêen begreepe èn der is aachtermekaare et ‘ons-kènt-ons’ gevuul. Èègelek

nèt as meej en bepòlde reuk, die brèngt oe ok sebiet trug nòr vruuger. Dörom moete we in

dees indeviedewêele tèèd der vur zörrege dè onze schôone platte taol lèèvendeg blèèft. Èn

hier frêet op zèn in plòts van dèt schaant is waor ge vendaon komt. Ok asset diejelèkt in

iemes ôoge raaw, kòrt, goejekôop òf lillek klinkt. Want sommegte zèn ommers krèk grotsege

bèùtestònders. Zègget dörem mar plat in oe èègeste taol want pas dan zèmme ècht wir

himmòl tèùs èn èègegeraajd ondermekaare!

Maarten van Es

HOE ZIEDE DÈ VUROE?

Vendaog zallek mar gelèèk meej de deur in hèùs valle, want de vraog hoe dèkket ammòl vur mèn zaag ist afgelôope jaor dikkelt gestèld gewòrre. Hoevel keere? Verèkkes veul in ieders geval. Nèt as aander meense van mèn bouwjaor hakker bekaant vèèvevirteg dienstjaore opzitte. Ik vonnet, ok al waar ik tenòstenbaaj pas sisteg, zuutjesaon wèllekes.

Mar zo dènkter nie iederêen oover. Dè hèk geweeten ok. ‘Witte wèl wègge òngaot?’ vroeg menen baos. ‘Jao, ik dènket’, zeej ik mar in de gaaweghèd. ‘Et gao oe enen hôop sènte kòsse’, wies wir enen aanderen aorege wèèsneus. ‘Hoeveul zo dè kòsse?’ vroeg ik dan. ‘Naa, dè kan zomar es duuzend euroo in de mònd schille. Asset nie nòg veul meer is’. ‘Strak kunde meej zon bietje ötkeering nòg gereegeld as ene tòddejood langs de deure!’. Enen aandere keleega, waor ik al dik vèftien jaor meej ònt zèllefde mesjien stao, zeej ‘Ik wogget irst nie zègge mar ik dènk dèttoe rap zal gòn wallege bè oe straante vraaw, agge allêeneg mar bè heur in de weeg lopt’. ‘Die zit ommers nòg nie te wòchte om dere meens hil de week tèùs om der heene te hèbbe’. In de ketiene wier ok geduureg gevraogd; ‘Èn, hoe dènkte al dieje tèèd te besteeje èn diejen ooseejaon òn lêege daoge te vulle?’. ‘Gelêûfd mar nie dèt lèève dan staantepeej ene spultèùn zal wòrre, dè zulde nòg wèl besniete’. ‘Nèè, we zonnet in oew plòts nie ònrikkemedeere’.

Ik krêeget van al dieje kwats sebiet benaawd èn slieper niemer van. Ik dòcht niks aanders as; ‘Och jikkeres van meraante, ik zèèget wir fèèrm ònt begaoje’. Menen bèste kammeraod zeej toen we ònt weekelekse pilske zaate; ‘Löstert, zèède naa nie goed wèès òf doede mar zôo?’. ‘Ge waart vruuger nôot vur gin hèl òf duuvel bang, èn naa zitte te rèère as en rietje om dègge en paor jaor irder meej pesjoen gaot èn dègge dan nòg nie persies wit wègge dan kunt gaon doen’. ‘Èn naa koomet maot; nò nuuwjaor schaajeker, nèt as gij, ok harstikke meej èùt’. ‘Ènt schôone is dèk nòg aatij nie weet wèk ammòl wil gaon doen’. Et zal wèl wir òntamboere wòrre meejem dòchtek stillekes. ‘Ik laot al et schôons wè de koomende jaore klaor leej op menèège afkoome’, zeejtie, ‘èn kzallet ok dikkelt bestèùte’. ‘Ik hèb al gedòcht, meschient kunneme saome es goed gòn bombezjoere?’ ‘Op rèès meej de trein, òf ene fietstòcht nòr et bèùtelaand’. ‘Meej oew baaje en bietje poelieje in dieje zeej van tèèd zogezeejd’. ‘Dan hètter hier niemes ok gin laast van ôok’.

Ik zaaget gelèèk himmel vur me! 

Maarten Van Es